O projekcie i FAQ
 

Wiele spośród tych osób wychowuje też dzieci.1 To właśnie te rodziny nazywa się „rodzinami z wyboru”. Dlaczego „z wyboru”? Ponieważ tworzone są one często bez społecznego i prawnego wsparcia, ponieważ nie zawsze członków takich rodzin łączą więzy krwi (rodzice społeczni – dzieci). To, że chcą być rodziną i tak się nazywać jest więc kwestią wyłącznie ich wyboru.

O rodzinach tych wciąż w Polsce niewiele wiadomo, gdyż nie prowadzono dotychczas szeroko zakrojonych badań na ten temat. Nasz projekt badawczy jest więc pierwszą tak rozbudowaną i złożoną próbą zanalizowania tego zjawiska. Ma on charakter pogłębionego studium, którego głównym celem jest pokazanie różnorodności konfiguracji rodzinnych i intymnych tworzonych przez osoby nieheteroseksualne w Polsce oraz zrozumienie wyzwań, z którymi zmagają się w codziennym życiu oraz strategii, które pomagają im w tym. W naszym projekcie badamy więc kwestie związane z codziennym życiem, problemami, potrzebami i oczekiwaniami przedstawicieli rodzin nieheteroseksualnych żyjących we współczesnej Polsce.

Podsumowując, celem naszego projektu jest:

  1. Prześledzenie różnorodności form „rodzin z wyboru” i uwarunkowań wpływających na ich kształtowanie się.
  2. Rozpoznanie potrzeb „rodzin z wyboru”, co może przyczynić się do stworzenia bardziej im przyjaznej polityki społecznej
  3. Poznanie dynamiki rodzicielstwa i sytuacji dzieci wychowywanych w „rodzinach z wyboru”.
  4. Uchwycenie na przykładzie „rodzin z wyboru” głębokiej złożoności przemian związków intymnych.
  5. Wypełnienie braku polskich i europejskich studiów empirycznych na temat „rodzin z wyboru”.

Projekt składa się z kilku etapów i technik badawczych, które zostały tak dobrane, by jak najpełniej i z różnych stron naświetlić wielowymiarowość życia rodzinnego i intymnego osób nieheteroseksualnych. Są to zarówno metody ilościowe jak i jakościowe: analiza dyskursu, badanie ilościowe, zogniskowane wywiady grupowe, badanie etnograficzne, indywidualne wywiady pogłębione (więcej w zakładce metody badawcze).

 

Projektowi patronuje międzynarodowa rada ekspercka złożona z następujących osób:

Profesor Małgorzata Fuszara (Uniwersytet Warszawski, Polska),

Profesor Krystyna Slany (Uniwersytet Jagielloński, Polska),

Profesor Bożena Chołuj (Europa-Universitat Viadrina, Niemcy),

Profesor Jon Binnie (Manchester Metropolitan University, Wielka Brytania),

Profesor Ulrika Dahl (Södertörn University, Szwecja),

Profesor Teresa Kulawik (Södertörn University, Szwecja),

Profesor Joanna Regulska (Rutgers University, USA).

1W większości światowych badań nad zjawiskiem homoseksualizmu podaje się, że w każdej populacji żyje około 5% osób homoseksualnych. Zachodnie badania sondażowe podają, że od 40 do 60% gejów i od 45 do 80% lesbijek jest w stałych związkach. Patrz Patterson 2000, Peplau 1990 i 1996. Dane te potwierdzają polskie badania nas osobami LGBT prowadzone przez KPH (Abramowicz 2007, 2012) oraz badania przeprowadzone przez zespół profesora I. Krzemińskiego (2009).

 

 

 

Są to rodziny tworzone przez osoby nieheteroseksualne.

W Polsce żyje ponad dwa miliony osób nieheteroseksualnych (lesbijek, gejów, osób transpłciowych i biseksualnych). Szacuje się, że około połowa z nich żyje w związkach intymnych. Wiele spośród tych osób wychowuje też dzieci. Związki i rodziny te są równie różnorodne jak w przypadku tych tworzonych przez osoby heteroseksualne jednak wciąż bardzo niewiele o nich wiadomo. To właśnie takie rodziny nazywa się często „rodzinami z wyboru”.

Dlaczego „z wyboru”? Ponieważ tworzone są bez społecznego i prawnego wsparcia, ponieważ nie zawsze członków takich rodzin łączą więzy krwi (rodzice społeczni – dzieci). To, że chcą być rodziną i tak się nazywać – jest więc kwestią wyłącznie ich wyboru.

Sam termin rodziny z wyboru (families of choice) pochodzi z książki amerykańskiej antropolożki Kath Weston „Families We Choose: Gays, Lesbians and Kinship”. Już w połowie lat 80 prowadziła ona badania w Kalifornii i zaobserwowała szczególną popularyzację pojęcia „rodzina” w odniesieniu do własnych związków wśród osób homoseksualnych.

 

Jednym z podstawowych celów proponowanych badań jest pokazanie złożoności i różnorodności konfiguracji rodzinnych i intymnych tworzonych przez osoby nieheteroseksualne w Polsce oraz zrozumienie wyzwań, z którymi zmagają się w codziennym życiu.

 

Chcemy dowiedzieć się między innymi:

 

A) W jaki sposób osoby nieheteroseksualne tworzą swoje relacje? W jaki sposób je rozumieją i definiują?

B) Jak osoby nieheteroseksualne uzasadniają swoje relacje we własnym otoczeniu społecznym? W jaki sposób zmagają się z wykluczeniem społecznym i marginalizacją, z pułapkami prawnymi i wyzwaniami społecznymi?

C)  Jakie są potrzeby i oczekiwania osób będących członkami „rodzin z wyboru”? W jakim zakresie do realizacji tych potrzeb wymagane jest uznanie społeczne i prawne (np. w dziedzinach opieki nad dziećmi, edukacji, opieki zdrowotnej i opieki społecznej)?

D) Jak osoby nieheteroseksualne radzą sobie z kwestiami dotyczącymi rodzicielstwa, jakie podejmują w związku z nim decyzje i jak je urzeczywistniają? Jakie mają możliwości dotyczące posiadania potomstwa? Jak rodzicielstwo zmienia dynamikę związku pomiędzy partnerami i w relacji do rodziny pochodzenia? Jaka jest rola osoby współwychowującej dziecko?

E) Jakie są doświadczenia oraz potrzeby dzieci wychowywanych w rodzinach nieheteroseksualnych?

 

Realizacja projektu umożliwi pozyskanie wiedzy na temat realiów funkcjonowania osób żyjących w związkach nieheteroseksualnych w Polsce. Dzięki zdobyciu tej wiedzy, możliwe będzie opracowywanie nowych, bardziej efektywnych strategii i form działania na rzecz „rodzin z wyboru”. Projekt jest więc przedsięwzięciem istotnym nie tylko z punktu widzenia celów naukowych. Uzyskane dane mogą również stanowić pomoc dla:

  • specjalistów zajmujących się polityką społeczną,
  • pracowników i działaczy organizacji pozarządowych,
  • polityków na szczeblu samorządowym i centralnym,
  • osób zainteresowanych problemem z powodów zawodowych,
  • osób pracujących naukowo, szczególnie w zakresie nauk społecznych,
  • studentek i studentów takich kierunków jak: psychologia, socjologia, pedagogika, medycyna, ekonomia i wielu innych.

 

Do udziału w badaniu zapraszamy wszystkie osoby, które:

mają ukończone 18 lat, oraz od co najmniej 6 miesięcy są w nie-heteroseksualnym związku.

 

Aby dołączyć do grona badanych, możesz:

Na pewno oddzwonimy. Napisz proszę, w jakich godzinach i którego dnia możemy to zrobić.

 

Chcemy uzyskać w naszym badaniu rzetelne wyniki, powstające w oparciu o kontakt z osobami żyjącymi w „rodzinach z wyboru”. Z tego powodu, bardzo zależy nam na osobistym spotkaniu z Tobą i/lub Twoim partnerem/partnerką. Ankietę do wypełnienia otrzymasz od pracującego w naszym projekcie ankietera/ankieterki. Spotkacie się w dogodnym, wyznaczonym przez Ciebie miejscu i czasie.

 

Ankietę uzupełnisz sam/a drogą pisemną – potrwa to ok. 45 minut. Ankieter nie zobaczy tego, co wypełniasz. Jeśli jednak będziesz mieć w trakcie wypełniania ankiety jakiekolwiek pytania, to osoba, która przyniosła ankietę, chętnie na nie odpowie.

 

Ankieta jest w pełni poufna. Po jej wypełnieniu umieścisz ją w kopercie, która w Twojej obecności zostanie zapieczętowana i opatrzona specjalnym kodem.

 

Praca ankieterów podlega restrykcyjnym zasadom etycznym. Nie są to przypadkowi ludzie, lecz osoby z doskonałym wykształceniem i doświadczeniem badawczym. Dodatkowo, ich praca jest kontrolowana przez wyspecjalizowanych praktyków, mających wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu podobnych badań.

 

Indywidualny wywiad pogłębiony to dłuższa rozmowa, prowadzona przez jedną z osób, pracujących w naszym zespole. Spotkamy się z osobami chętnymi do udzielenia nam takiego wywiadu w 2014 r., aby możliwie dużo usłyszeć o Waszych opiniach, problemach i troskach. Chcemy dowiedzieć się tego, jak żyjecie i kim tak naprawdę jesteście.

Wywiad pogłębiony trwa zwykle dłużej niż ankieta i jest nagrywany na dyktafon – po to, aby rozmowa mogła zostać spisana po jej przeprowadzeniu.

 

Badanie fokusowe to inaczej wywiad grupowy, przeprowadzany zwykle w gronie 6-10 osób. Trwa również dłużej niż papierowa ankieta i służy temu, aby móc poznać różne opinie i skojarzenia na dany temat ze strony osób, które są badane.

 

(= jak będą przechowywane moje dane?)

Tak – gwarantujemy.  Osoby pracujące w zespole mają wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu projektów badawczych, w ramach których zbierane były „wrażliwe” dane. W celu zapewnienia pełnej poufności, dane będą przechowywane w bezpiecznym miejscu, zabezpieczonym hasłem znanym jedynie pięciu osobom z głównego zespołu projektowego.

 

Wszystkie imiona, nazwiska, nazwy miast i wsi, które padną w rozmowie, zostaną usunięte lub zamienione. Przykładowo, jeśli powiesz w rozmowie:

„moja ciocia Magda, która nie akceptuje zupełnie mojej dziewczyny Kasi, mieszka niedaleko stąd w Ygrekowie…”, to zapisane to zostanie np. jako:

„moja ciocia X., która nie akceptuje zupełnie mojej dziewczyny A., mieszka niedaleko stąd w B. [miasto położone niedaleko miejsca zamieszkania osoby udzielającej wywiadu]”.

 

 

Po każdej fazie badania, czyli po przeprowadzeniu ankiet, wywiadów pogłębionych i fokusowych, a także po badaniu etnograficznym, sporządzimy raport. Będzie można w nim przeczytać naszą analizę zebranego materiału. W trakcie trwania projektu będziemy na bieżąco udostępniać tzw. wyniki cząstkowe na naszej stronie internetowej, czyli postaramy się jak najszybciej po zakończeniu danej fazy badania opisać to, czego się dowiedzieliśmy, w możliwie rzetelny sposób. W przypadku cytowania wypowiedzi zostaje zachowana zasada poufności (patrz pytanie nr 8).

 

Przygotowany zostanie również szereg publikacji o charakterze naukowym. Rezultaty badania będą raportowane na konferencjach międzynarodowych i krajowych.